Hợp pháp hóa kinh doanh cá cược: Cần tiên liệu những hệ quả kinh tế-xã hội

Một khung pháp lý tốt cho kinh doanh cá cược không đồng nghĩa với những thách thức đã được giải quyết.

Với việc dự thảo nghị định về kinh doanh đặt cược cho ba hình thức đua ngựa, đua chó và bóng đá quốc tế đang được gấp rút hoàn thiện, một trong những vấn đề chính sách gây tranh cãi nhất đã được thừa nhận và đưa vào khuôn khổ điều chỉnh của pháp luật.

Khách quan mà nói, hình thành một khung pháp lý chính thức cho các hoạt động cá cược là hướng đi đúng và cần thiết phải làm. Dù cá cược là xu thế không mong muốn – không một chính phủ nào khuyến khích công dân mình cá cược – nhưng đó là một nhu cầu thực tế của một bộ phận người dân, một hoạt động kinh tế mà nếu đặt nó ngoài khuôn khổ pháp luật, Nhà nước không chỉ thất thu một khoản thuế khổng lồ, một bộ phận người dân sẽ bị đặt trước những rủi ro ngầm ẩn và toàn xã hội cũng có nguy cơ gánh những hệ lụy không nhỏ. Bởi thế, sự ra đời của nghị định này là đáng hoan nghênh.

Dường như đón đầu việc hợp thức hóa các hoạt động cá cược này, làn sóng phát triển nóng loại hình kinh doanh cá cược đã lộ diện. Trải dài từ Bắc đến Nam, một loạt dự án đang được khởi động. Ở Hà Nội, Tổng công ty Du lịch Hà Nội và Công ty Global Consultant Network Co.Ltd của Hàn Quốc vừa thỏa thuận thành lập liên doanh xây dựng tổ hợp giải trí, trong đó có trường đua ngựa ở Sóc Sơn. Ở miền Trung, Phú Yên đã cấp giấy chứng nhận đầu tư dự án trường đua ngựa Phú Yên cho Công ty Golden Turf Club Pty Ltd trên diện tích hơn 134 héc ta. Ở phía Nam, Công ty Du lịch Đại Nam cũng đang lên kế hoạch xây dựng trường đua Đại Nam trên diện tích đất 60-70 héc ta.

Sự phát triển “nóng” của hoạt động kinh doanh cá cược có thể tiềm ẩn những bất lợi cho nền kinh tế nói chung, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế – xã hội rất đặc thù của Việt Nam.

Thứ nhất, dòng vốn đầu tư thay vì chảy vào những lĩnh vực sản xuất thực – yếu tố tạo nên nền tảng phát triển bền vững, có thể dịch chuyển sang lĩnh vực có thể tạo ra lợi nhuận cao và nhanh như kinh doanh cá cược. Điều này đã từng xảy ra trong quá khứ, khi dòng vốn ồ ạt chảy vào bất động sản và đầu tư tài chính – và để lại những hệ quả nghiêm trọng cho nền kinh tế đến tận ngày nay. Hơn thế nữa, xu hướng này càng đặc biệt đáng lo ngại ở Việt Nam, nơi mà tham nhũng luôn là vấn đề nghiêm trọng. Nguồn tiền phi pháp từ tham nhũng hoàn toàn có thể chảy vào những dự án dạng này – trở thành một phương thức “rửa tiền” hợp pháp để biến “tiền bẩn” thành “tiền sạch”.

Hợp thức hóa kinh doanh cá cược là bước đi cần thiết. Nhưng tiên liệu những hệ quả kinh tế – xã hội, từ đó có đối sách hợp lý tiếp tục là bài toán đang đặt ra cho các cơ quan xây dựng và thực thi chính sách hiện nay.

Thứ hai, các dự án trường đua thường sử dụng quỹ đất lớn, tiềm ẩn nguy cơ gây thêm căng thẳng cho quá trình chuyển đổi đất đai hiện nay. Các địa điểm giải trí thường không thể xây dựng quá xa khu trung tâm. Mặt khác, ai cũng biết không doanh nghiệp nào chỉ đơn thuần xây dựng trường đua mà không phát triển các dịch vụ bất động sản đi kèm với nó. Trong khi đó, vùng ven các đô thị thường là đất nông nghiệp, với diện tích nhỏ và thuộc về một số lượng lớn các chủ sở hữu cá thể.

Quá trình thương lượng giữa các doanh nghiệp và các chủ đất đơn lẻ, về mặt pháp lý phải được thực hiện theo tiến trình dân sự giữa hai bên. Tuy nhiên, trên thực tế, các doanh nghiệp, để lấy được đất nhanh hơn, cũng như với chi phí thấp hơn, thường bắt tay với chính quyền địa phương để chính quyền đứng ra thu hồi đất. Việc sử dụng quyền lực hành chính thường dẫn đến thua thiệt cho người dân. Hiếm khi giá trị đất đai được đền bù thỏa đáng theo giá thị trường và trên cơ sở thỏa thuận bình đẳng, minh bạch. Đây là nguồn cơn của phần lớn những vụ kiện cáo phức tạp về đất đai, gây ra những căng thẳng giữa người dân với chính quyền, người dân với doanh nghiệp như đã thấy trong suốt thời gian qua.

Tất nhiên, những nguy cơ dạng này phổ biến với mọi hoạt động kinh tế cần đến đất đai; tuy nhiên với xu hướng gia tăng đáng quan ngại của các mối quan hệ thân hữu ở giữa doanh nghiệp và chính quyền, giữa quan chức và các doanh nghiệp sân sau, cũng như đặc điểm dòng tiền phi pháp từ tham nhũng nói trên, vấn đề đất đai cho các trường đua và dịch vụ đi kèm sẽ càng thêm nghiêm trọng. Hơn thế nữa, bởi những hệ lụy xã hội khác, các trường đua nếu được cho phép mở tràn lan, còn ngầm ẩn nhiều vấn đề hơn cả các sân golf – vấn đề mà Việt Nam trước đây từng vất vả giải quyết.

Với những lý do nêu trên, các cơ quan quản lý cần tiếp tục thận trọng trong việc giám sát sự phát triển của các loại hình kinh doanh cá cược, đặc biệt là các trường đua. Hai giải pháp chính sách cần được cân nhắc để sử dụng.

Thứ nhất, các công cụ kinh tế như thuế cần được áp dụng chặt chẽ. Thuế cao đánh vào các loại hình kinh doanh cá cược sẽ khiến các doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ lưỡng khi tiến hành kinh doanh. Thuế cao gián tiếp sẽ tác động đến người chơi, qua đó trở thành biện pháp hạn chế một cách hợp pháp những người cá cược.

Thứ hai, với vấn đề đất đai, quá trình chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa doanh nghiệp và người dân cần được nghiêm túc thực hiện theo pháp luật. Chính quyền địa phương cần tuyệt đối tránh việc đứng ra thay mặt doanh nghiệp thu hồi đất từ người dân. Bản thân việc doanh nghiệp phải thương lượng trực tiếp với người dân theo giá thị trường; và chi phí gia tăng hợp lý từ quá trình này cũng là một vấn đề khiến các doanh nghiệp cần cân nhắc khi quyết định đầu tư.

Có thể nói, kinh doanh cá cược là các hoạt động kinh tế, dù Nhà nước khuyến khích hay không, bản thân nó vẫn sẽ tồn tại. Vì thế, hợp thức hóa kinh doanh cá cược là bước đi cần thiết. Nhưng tiên liệu những hệ quả kinh tế và xã hội, từ đó có đối sách hợp lý tiếp tục là bài toán đang đặt ra cho các cơ quan xây dựng và thực thi chính sách hiện nay.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s